GURASO-ESKOLA 26. SAIOA
Bakoitzaren ardurak bereiztea eta aztertzea
Kasu bakoitzean nola jokatu ikustea
"Inor garaile – inor galtzaile" teknika sakontzea
1.- 6 boluntarioren laguntzarekin, ama eta seme-alabaren arteko elkarrizketaren "I, II eta III metodoei" dagozkien hiru eszenak prestatu eta antzeztea, eta ondoren eztabaida egitea: aktoreen eta ikusleen iritzia, azpimarratu beharreko alderdiak, egoerari buruzko zalantzak edo komentarioak, taldean lan egiteko aukera emanez. (Aurreko egunean egin zuten zerrendako kasuren bat berreskuratu eta antzeztu dezakete ere).
(Denbora: 45’)
2.- "Guraso eta seme-alaben arteko gatazkak konpontzen ikasi nahian" izeneko orria banatu eta azaltzea.
(Denbora : 45’)
3.- "Seme-alaba batek munduko guraso guztiei zuzendutako gutuna" izeneko testua entregatzea.
Bibliografia :
"Como resolver conflictos y solucionar los problemas" - FEREko liburuxkak – Herminio Otero – Madrilen, 1.993
"¡Ordago!. El desafío de vivir sin drogas" – Edex Kolektiboa - Bilbo 1.996.
"Manual para el Educador Social" – M. Costa Cabanilla eta López Méndez - Ministerio de Asuntos Sociales.
Agintzari Sociedad Cooperativa elkarteak landutako materialen testu egokituak.
"¿Cómo organizar una Escuela de Padres?" – JJ. Brunet eta Jose Luis Negro – Ed. San Pío X – Madrilen, 1.994
I. METODOA
(Goizeko 1,30ak dira)
AMA: Hauek al dira etxera itzultzeko orduak? Eta gainera egoera horretan! Berriz ere edaten aritu zara!
SEMEA: Eske... lagun batzuekin topo egin dut, Ama.
AMA: Bai, mozkor eta drogazale bihurtuko diren lagun horiekin, eta zuk ere horrela amaituko duzu...
SEMEA: (Moztu egiten dio) Beti gauza bera esaten didazu, exageratzen ari zara...
AMA: (Ama-semeak aldi berean hitz egiten ari dira, eta ez diote elkarri entzuten)
Entzun, utz nazazu gauza bat esaten, exageratzen ari naizela irudituko zaizu...
SEMEA: (bere logelara abiatzen da...)
AMA: (Kontrola galtzen hasia dela ohartu da, urduri jartzen da eta garrasi egiten dio) Entzuteko esan dizut!
SEMEA: (Amari amorrazio-keinuarekin begiratzen dio) Ba nire arrebari ez diozu hori esaten berandu etortzen denean!
AMA: Zure arreba zure arreba da, eta zu zeu zara! Eta gainera hori ez da egia!
SEMEA: Egia da, beti niri egiten didazu errieta!
AMA: (Mehatxatuz) Eta gainera erantzuten ausartzen zara! Hara, ez dakit zer egingo dizudan...
II. METODOA
AMA: (Hurrengo egunera arte itxaroten du, Gorkak jadanik atseden hartu du eta kritika entzuteko prest dago) Gorka, zurekin hitz egin nahi dut, ba al duzu une txiki bat?
SEMEA: Bai, bai... zer nahi duzu?
AMA: Ba hara, atzoko gauari buruz hitz egin nahi dizut...
SEMEA: (Moztu egiten dio) Berriro, uff, beti berdin zaude, ama...! Ezin al dut egun batez normalean baino beranduago etorri... Nahikoa da!... ez naiz haur txiki bat... jadanik 16 urte ditut ama!
AMA: Badakit, seme, baina zure ama naiz... eta kezkatu egiten naiz... eta entzutea nahiko nuke.
SEMEA: Betiko hitzaldi aspergarriarekin hasi behar al duzu? Hara, nire lagun denak beranduago iristen dira, eta etxean ez diete halako iskanbilarik sortzen. Amona zahar bat baino okerrago zara...
AMA: Beno, hara... zuk ez edatea gustatuko litzaidake eta...
SEMEA: Bai, eta orain mozkor bat naiz, ezta? Nire arrebak edaten du ere, eta berari ez diozu deus ere esaten.
AMA: Hori ez da egia. Eta gainera bera zu baino zaharragoa da.
SEMEA: Bai? ba entzun ongi, nik nire bizitza egingo dut eta zuk ez duzu nire bizitzan sartzeko eskubiderik, ulertu al didazu?
AMA: Ongi da, ez zaitez horrela jarri, ez da hainbesterako.
III. METODOA
AMA: (Hurrengo egunera arte itxaroten du, Gorkak jadanik atseden hartu du eta kritika entzuteko prest dago) Gorka, zurekin hitz egin nahi dut, ba al duzu une txiki bat?
SEMEA: Bai, bai... zer nahi duzu?
AMA: Ba hara, atzoko gauari buruz hitz egin nahi dizut...
SEMEA: (Moztu egiten dio) Berriro, uff, beti berdin zaude, ama...! Ezin al dut egun batez normalean baino beranduago etorri... Nahikoa da!... ez naiz haur txiki bat... jadanik 16 urte ditut ama!
AMA: (semeak esandakoa arretaz entzuten du. Mugimendu lasaiak egiten ditu, ez du semearenganako begirada baztertzen, eta ahots-doinu sendoa erabiliz partzialki ados dagoela esaten dio). Badakit, seme, ez zarela haur txiki bat, eta horrexegatik hitz egin nahi dizut pertsona heldu bat bezala... Gai honi buruz hitz egitea ez bazaizu gustatzen, sentitzen dut. Nik, ordea, hitz egin nahi dut! eta gainera entzutea eskatzen dizut...
SEMEA: (amore ematen duenaren itxurak egiten, eta beste leku batera begiratuz) Ongi da, hasi betiko hitzaldi aspergarria ematen!
AMA: Ez da hitzaldi aspergarri bat!... Min handia ematen dit, seme, jarrera hori hartzen duzunean!... Pertsona helduek hitz egiten duten bezala hitz egin nahi nuke,... dramarik egin gabe,... aurpegi txarrik jarri gabe,... elkarri aurpegira begiratuz.
SEMEA: (jarrera baretuz eta amari begira) Ongi da, ama, barka nazazu...
AMA: Ez dakizu nola eskertzen dizudan nire egoera ulertzea... Beno ba!... eta asko sentitzen dut gauza hauei buruz hitz egin beharra... Atzo gauean 1,30etan iritsi zinenean, mozkortuta zeundela ikusi nuenean... oso gaizki sentitu nintzen. Urduri egon nintzen, zerbait gertatu zitzaizula uste nuen, 11,30tan etorriko zinela esan zenuela eta nahiko mozkortuta etorri zinela ikusi nuenean... oso deprimituta egon nintzen!
SEMEA: Ama, azken urteotan ikusi gabeko lagun batzuekin topo egin nuen... eta ez nituen bakarrik utziko! Ulertu ezazu, ama!
AMA: Ulertzen dut, seme, jakin badakit zenbait egoeratan zaila dela, ulertuko ez al dut ba! Zenbait unetan, oso ongi pasatzen ari garenean, ez da erraza etxera ordu jakin batean itzuli behar dugula gogoratzea... baina... nolanahi ere... hori ez da 1,30tan eta gainera mozkortuta iristeko aitzakia...
SEMEA: (arreta handiz entzuten ari da, eta atsekabetuta dago)
AMA: Asko eskertzen dizut, seme, entzun izana... oso ongi sentitzen naiz pentsatzen dudana esateko aukera ematen didazunean... eta mesede bat eskatuko dizut seme, ez dadila berriro gertatu... zure ama hobeto sentituko da... eta mesedez! ez itzuli berriro egoera horretan.
SEMEA: Zaude lasai, ama, ez da berriro gertatuko.
AMA: Hala espero dut, eta asko eskertzen dizut hori ulertzea.
GURASO ETA SEME-ALABEN ARTEKO GATAZKAK KONPONTZEN IKASI NAHIAN
Gatazkak izatea normala da, eta are normalagoa nerabezaroan, seme-alaben portaera batzuek beldurra ematen digutelako, etorkizunean oso pertsona baliodunak izatera iritsi daitezkeela dakigun arren... gatazka hauei aurre egiteko, asertziozko edo adierazpenezko jarrera funtsezkoa da:
"Nik eskubideak ditut eta zuk eskubide horiek errespetatzea nahi dut. Nik badakit zuk eskubideak dituzula, eta errespetatu nahi ditut".
Pertsonek aldatzeko eta erabakiak hartzeko duten ahalmenarengan konfiantzazko jarrera azaltzea.
Besteen arazoen erantzule ez garela, baina arazoak konpontzen lagun dezakegula jakitea, kontuan izanik neuk ere zoriontsu izateko eskubidea dudala eta ez dagokidala niri nire seme-alabaren bizitza gobernatzea.
Nire itxaropenek, hala positiboek nola negatiboek, bere portaerarengan eragina izango dutela jabetuz.
Gurasoen eta seme-alabaren beharrizanen arteko gatazkak familia guztietan saihestezinak dira, eta gainera maiz gertatzen dira. Harremanaren arazoa da. Bai gurasoa bai eta seme-alaba ere arazoan nahasita daude. HARREMANAREN ESKUTAN DAGO ARAZOA.
Bi pertsona elkarrekin bizi direnean, bi pertsona horiek desberdinak izatea nahikoa da gatazka sortzeko. Beraz, gatazka ez da derrigorrez txarra izango. Axola zaiguna gatazkak nola konpontzen diren jakitea da, eta ez zenbat gatazka sortzen diren jakitea.
Zergatik ez da eraginkorra I. Metodoa?
Gatazkak konpontzeko I. Metodoaz baliatzen diren gurasoek bidesari garestia ordaindu behar dute "garaile izateko". Metodo honen emaitzak, neurri handi batean, aldez aurretik iragarri daitezke: motibazio txikia seme-alaba konponbide batera iristeko, gurasoekiko erresumina, gurasoek errespetua jartzeko zailtasunak, eta seme-alabak autodisziplina garatzeko aukera bakar bat ere ez.
Guraso batek gatazkan bere soluzioa inposatzen duenean, seme-alabak soluzioa aurkitzeko oso motibazio edo gogo txikia izango du, ez duelako inolako ahaleginik egin behar izan.
Zergatik ez da eraginkorra II. Metodoa?
Zer gertatzen da normalean seme-alabek irabazi eta gurasoek galtzen duten etxe bateko seme-alaba horiekin? Seme-alaba horiek gurasoak menperatzeko haserrealdiak erabiltzen ikasten dute; badakite zer egin behar den gurasoak errudun sentitzeko; gauza ezatseginak eta iraingarriak esaten ikasten dute. Beraien beharrizanak beste edozeinen beharrizanak baino garrantzitsuagoak direla ikasi dute.
Zergatik da eraginkorra III. Metodoa?
Seme-alabak motibazio handiagoa du, gatazka konpontzen parte hartu duelako. Gainera gurasoek ez dute inposatu beharrik, seme-alabaren beharrizanak eta gurasoarenak ere errespetatu direlako.
KRITIKAK NOLA EGIN ETA ALDAKETAK NOLA ESKATU BEHAR DIREN:
Lortu nahi ditugun helburuek, kritika edo aldaketa hori egiteko modua nabarmentzen dute. Bi izan ohi dira:
Molestatu egiten gaituen, elkarbizitza nahasten duen edo besteen eskubideak urratzen dituen egoera bat aldatzea.
Kritika egiten zaion pertsonarekin dugun harremana ez hondatzea. Norbaiti bere jokabidea okerra dela esateak derrigorrez erresistentzia ekarriko du, eta beraz helburu hori lortzeko ez da pertsona hori behartu edo makurrarazi behar, kritika onartzeko aukera emango dioten komunikazio-teknikak erabili baizik.
Egoera deskribatzea, informazio zehatzarekin, orokortzeak eta "etiketak" saihestuz. "zu... zara", eta "beti..." gisakoak saihestu, "... duzunean" gisakoak erabili.
Sentimenduak adieraztea. Solaskideak aldaketak sartzeko prestasun handiagoa azalduko du sortzen ari den ezinegonaz "jabetzen bada". Hori arrazionaltasunaren bidez eta errua leporatuz lortzea ezinezkoa da, baina "Ni-mezuekin" lor daiteke.
Aldaketak argi eta garbi eta zehazki proposatu edo eskatzea.
Edozein kasutan, kritika onartu izana goraipatzea, eta noski, gure solaskideak eskatu diogun aldaketa egiten badu, berriro goraipatzea.
GURASO ETA SEME-ALABEN ARTEKO GATAZKAK KONPONTZEN IKASI NAHIAN
TEKNIKAREN AZALPENA: GATAZKA BATI AURRE EGITEKO, JOKABIDEARI LOTURIK EMAN BEHAR DIREN URRATSAK.
Saio honetan, gatazkak modu egokian, negoziatuz eta hitz eginez konpontzeko modua aztertuko dugu. Horretarako, aldez aurretik ikasitako guztia praktikan jarri beharko dugu.
Lehenik eta behin, trebetasun hau garatzeko jokabideari loturik eman behar diren urratsak azalduko ditugu.
EGOERA PRESTATU:
Une eta leku egokia aukeratuz.
Komentario positibo batekin hasiz.
GATAZKA DEFINITU: Zeintzuk dira gure beharrizanak eta interesak?
Zehatz-mehatz definituz: gatazka sortu duen edo sortzen duen portaera deskribatuz.
Arazo bakar bat aztertuz.
Irainak eta etiketak saihestuz.
Errua seme-alabari leporatu gabe, eta norberak gatazkan duen erantzukizuna baloratuz.
"NI-mezuak" bidaliz: nola eragiten du niregan gatazkak, nola sentitzen naiz.
ALTERNATIBAK ESKAINI:
Seme-alabari alternatibak proposa ditzan eskatzea.
Guraso bezala gatazka konpontzeko alternatibak azaltzea.
ALTERNATIBAK EBALUATU ETA SOLUZIO NEGOZIATU BAT EDO BATZUK ERABAKI:
Gatazkari ematen zaion konponbidea adostu egin behar da, "inor garaile – inor galtzaile" irizpideari jarraiki; hau da, bai gurasoarentzat bai eta seme-alabarentzat ere onargarria izan behar du.
ERABAKIA PRAKTIKAN JARRI ETA NOLA FUNTZIONATZEN DUEN EGIAZTATU:
Ez da nahikoa akordio bat lortzea. Akordio hori bi alderdiek bete eta berrikusi behar dute.
SEME-ALABA BATEK MUNDUKO GURASO GUZTIEI ZUZENDUTAKO GUTUNA
Ez iezadazue eman eskatzen dizuedan guztia.
Askotan, zenbat har dezakedan jakiteko bakarrik eskatzen dizuet.
Ez iezadazue garrasirik egin.
Garrasi egiten didazuenean gutxiago errespetatzen zaituztet eta niri ere garrasi egiten erakusten didazue.
Eta nik ez dut egin nahi.
Ez iezazkidazue aginduak eman beti.
Aginduak eman ordez, gauzak eskatu egiten badizkidazue, nik azkarrago eta gusturago egingo nituzke.
Emandako hitza bete, onerako nahiz kalterako izan arren.
Sari bat emango didazuela agintzen badidazue, eman sari hori; baina zigorraren kasuan ere, berdin jokatu.
Ez nazazue inorekin konparatu, bereziki nire anaia edo arrebarekin.
Besteak baino hobeto sentiarazten banauzue, norbaitek sufritu egingo du, eta besteak baino okerrago sentiarazten banauzue, nik sufrituko dut.
Ez aldatu hain erraz nik egin behar dudanari buruzko iritzia.
Erabaki hori hartu eta mantendu.
Utz nazazue nire kabuz baliatzen.
Nik egin ordez dena zuek egiten baduzue, ez dut inoiz ikasi ahal izango.
Ez esan gezurrik nire aurrean, eta ez eskatu nik zuen ordez gezurrak esatea, zuek estuasun batetik ateratzeko izan arren.
Gaizki sentiarazten eta esaten didazuenarekiko fedea galdu arazten didazue.
Nik gauza txarren bat egiten dudanean, ez eskatu zergatik egin dudan esatea.
Askotan nik neuk ere ez baitakit,
Gairen batean oker bazaudete, hori onartu, eta horrela zuei buruz dudan iritzia hobetuko da, eta nik neure okerrak onartzen erakutsiko didazue.
Zuen adiskideak tratatzen dituzuen adeitasun eta zintzotasun berberarekin tratatu behar nauzue.
Senitartekoak izateagatik ez du esan nahi adiskideak izan ez gaitezkeenik.
Ez eskatu zuek egiten ez duzuen gauza bat nik egitea.
Nik beti zuek egiten duzuena ikasiko dut, zuek ez esan arren.
Baina zuek egin behar dela esan eta egiten ez duzuen gauzarik ez dut inoiz ere egingo.
Nire arazo bat azaltzen dizuedanean, ez esan "ez dut txorakeriatarako astirik", edo "horrek ez du garrantzirik".
Sai zaitezte ni ulertzen eta laguntzen.
Eta maite nazazue. Eta maite nauzuela esan.
Zuen ahotik entzutea entzutea asko atsegin dut, esan beharrik ez dagoela pentsatzen duzuen arren.
J.J. BRUNET
azal - hirusta - sarrera - helburuak - saioak
metodologia - egileak - eranskin - e-mail